Skák reglur — svona teflir þú
Skák er elsti og virtasti borðleikur heims — hrein herkænska þar sem heppni kemur hvergi við sögu. Hér eru reglurnar á einföldu máli, hvort sem þú ert að læra frá grunni eða rifja upp.
Markmið leiksins
Markmiðið er að setja kóng andstæðingsins mát — að ógna honum þannig að hann komist hvergi undan. Þú þarft ekki að „drepa" kónginn; leiknum lýkur um leið og hann er óverjandi í skák.
Uppsetning
Borðið er 8×8 reitir. Hvor spilari byrjar með 16 menn á tveimur öftustu röðunum: átta peð fremst, og aftast hrókar í hornunum, þá riddarar, þá biskupar, og loks drottning og kóngur í miðjunni. Munaðu: drottningin fer á reit í sínum eigin lit.
Hvernig mennirnir hreyfast
- Peð — áfram um einn reit (eða tvo úr byrjunarreit), en drepur á ská um einn reit.
- Hrókur — beint, lárétt eða lóðrétt, eins langt og leiðin er greið.
- Biskup — á ská, eins langt og vill. Hver biskup heldur sig alltaf á sínum lit.
- Riddari — í L-i (tveir + einn), og hann einn má stökkva yfir aðra menn.
- Drottning — sameinar hrók og biskup: beint eða á ská, eins langt og vill. Öflugasti maðurinn.
- Kóngur — einn reit í hvaða átt sem er. Hann má aldrei fara á reit þar sem hann væri í skák.
Sérreglurnar þrjár
Hrókun kemur kónginum í skjól: kóngurinn færist tvo reiti að hrók og hrókurinn hoppar yfir. Leyfð ef hvorugur hefur hreyfst, reitirnir á milli eru auðir og kóngurinn hvorki er né fer í gegnum skák.
En passant: ef peð andstæðingsins stekkur tvo reiti fram hjá peðinu þínu máttu drepa það „á leiðinni" — en aðeins strax í næsta leik.
Upphefð: peð sem nær öftustu röð andstæðingsins breytist í annan mann, nær alltaf drottningu. Á Spilanet gerist það sjálfkrafa.
Skák og mát
Þegar kóngnum er ógnað er hann í skák og þú verður að bregðast við strax — færa kónginn, loka fyrir með öðrum manni, eða drepa þann sem ógnar. Ef ekkert af þessu er hægt er það mát og skákinni lokið. Eigi spilari engan löglegan leik en er ekki í skák er það patt — jafntefli.
Ráð fyrir byrjendur
- Náðu miðju borðsins snemma með peðunum — þaðan ráða menn þínir mestu.
- Komdu riddurum og biskupum í leikinn áður en þú ræðst til atlögu.
- Hrókaðu snemma til að koma kónginum í skjól.
- Ekki flytja sama manninn oft í byrjun — þróaðu liðið jafnt.
- Hugsaðu einn leik fram: „ef ég geri þetta, hvað gerir andstæðingurinn þá?"
Tilbúin/n að tefla? Smelltu hér að neðan.
Algengar spurningar
Hver á að byrja í skák?
Hvítur á alltaf fyrsta leik. Á Spilanet teflir þú hvítum og átt því fyrsta leikinn í hverri skák.
Hvað er hrókun?
Hrókun er eini leikurinn þar sem tveir menn hreyfast í einu: kóngurinn færist tvo reiti í átt að hrók og hrókurinn hoppar yfir hann. Hún er leyfð ef hvorugur maðurinn hefur hreyfst, reitirnir á milli eru auðir, og kóngurinn er ekki í skák né fer í gegnum skák.
Hvað verður um peð sem nær á enda borðsins?
Peð sem nær öftustu röð andstæðingsins fær upphefð og breytist í annan mann — nær alltaf drottningu, sem er öflugust. Á Spilanet verður peðið sjálfkrafa að drottningu.
Hver er munurinn á skák og máti?
Skák þýðir að kóngnum er ógnað og verður að bregðast við. Mát þýðir að kóngnum er ógnað og kemst hvergi undan — þá er skákinni lokið og sá sem mátaði vinnur.